Czynniki zakażenia ran

Ludzki organizm jest w stanie zagoić rany własnymi siłami. Istnieją jednak czynniki, które ten proces opóźniają, a nawet uniemożliwiają. Ponieważ komplikacje w leczeniu ran mogą być bardzo poważne i uciążliwe dla chorego, zwłaszcza w przypadku ran przewlekłych, zawsze należy podejmować środki bezpieczeństwa i stosować się do zaleconych zasad postępowania z raną.

Najważniejszą rzeczą, o której należy pamiętać w trakcie leczenia rany, jest niedopuszczenie do jej zakażenia. Skóra tworzy naturalną barierę uniemożliwiającą wnikanie drobnoustrojów do organizmu.W przypadku powstania rany jest on narażony na przedostanie się patogenów, które mogą spowodować zakażenie. Drobnoustroje zazwyczaj dostają się do rany już w chwili urazu, np. przeniesione na narzędziu, którym doszło do skaleczenia. Dlatego zawsze pierwszym krokiem po urazie skóry powinna być dezynfekcja rany specjalnym do tego przeznaczonym preparatem.

Przyczyny zakażenia.

Do zakażenia rany może dojść na dwa sposoby: poprzez drobnoustroje znajdujące się we florze bakteryjnej chorego (zwane inaczej endogennymi), oraz te występujące w środowisku naturalnym np. w glebie, powietrzu czy wodzie, lub przeniesione przez osoby trzecie (drobnoustroje egzogenne).

Najczęstszą przyczyną zakażenia są drobnoustroje znajdujące się na skórze osoby zranionej, które w normalnych warunkach pełnią kluczową rolę w utrzymaniu równowagi mikrobiologicznej oraz w zapobieganiu infekcjom egzogennym. To one jako pierwsze dostają się do rany, gdzie mogą komplikować proces gojenia tworząc na jej powierzchni trudny do usunięcia biofilm.

Ryzyko zakażenia rany wrasta wraz z osłabieniem organizmu. Starzenie się społeczeństwa, postępujące choroby cywilizacyjne, takie jak cukrzyca, otyłość, a także wzrost zachorowań na choroby przewlekłe doprowadziły do nasilenia zjawiska, jakimi są zakażenia ran czy rany przewlekłe.

Objawy zakażenia.

Zakażenie oznacza, że do rany wdała się infekcja. Charakteryzuje się pojawieniem miejscowego stanu zapalnego i towarzyszą mu często objawy jak zaczerwienie, obrzęk (w tym pieczenie), silny ból czy wysięk o nieprzyjemnym zapachu.

Aby dobrze rozpoznać zakażenie rany należy obserwować, jakie objawy dają poszczególne elementy:
Wygląd i zabarwienie. Każda zmiana koloru rany powinna nas zaalarmować. Połyskliwość lub szklistość mogą świadczyć o istnieniu skupiska bakterii nazwanych biofilmem.
Charakter i intensywność wysięku z rany. Charakterystyczny płyn wydobywający się z rany jest zjawiskiem naturalnym. Jednak jego zmiana koloru, zapachu lub gęstości może sugerować infekcję.
Zapach. Z dna rany nie powinny wydobywać się żadne nieprzyjemne zapachy. Ich pojawienie może zwiastować zakażenie i w takim wypadku należy skontaktować się z lekarzem.

Najważniejsze bakterie powodujące zakażenie ran.

Chcąc uniknąć zakażenia należy pamiętać, że mikroby znajdują się nie tylko na przedmiotach, do których dostęp mają różne osoby, ale także w glebie, a nawet wodzie wodociągowej. Z tego powodu przyczyną zakażenia ran często jest np. Eschericha Coli, czyli „choroba brudnych rąk”.

Innym często spotykanym drobnoustrojem jest gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus). Jest to bardzo inwazyjna bakteria, która może powodować wiele dolegliwości. Wywołuje między innymi zakażenie rany odleżynowej, owrzodzeń żylnych, a także stopy cukrzycowej.

Kolejną popularną bakterią zdolną do wywołania zakażenia jest pałeczka ropy błękitnej (Pseudomanas Aeruginosa). Jej obecność jest trudna w leczeniu, ponieważ bakteria ta wykazuje silną odporność na antybiotyki, oraz jest niewrażliwa na większość powszechnie występujących środków dezynfekujących. Atakuje ona głównie osoby o obniżonej odporności organizmu, tj. chorujące na cukrzycę lub nowotwory, ale także palące papierosy bądź zażywające narkotyki.

W przypadku ran przewlekłych bardzo często występuje etiologia wieloczynnikowa. Oznacza to, że zakażenie zostało wywołane przez wiele gatunków bakterii i grzybów. W takim wypadku koniecznie może okazać się leczenie wieloetapowe.

Działania profilaktyczne – aseptyka i antyseptyka.

Chcąc uchronić się przed zakażeniem rany najważniejsze jest zastosowanie działań profilaktycznych, mających na celu zapobieganie infekcji. Bez względu czy rana wydaje się czysta, czy widoczne są pierwsze oznaki zakażenia, należy przede wszystkim stosować się do zasad aseptyki i antyseptyki.

Na rękach znajdują się drobnoustroje mogące doprowadzić do zakażenia, dlatego każdorazowo przed przystąpieniem do pielęgnacji rany należy je dokładnie umyć hipoalergicznym mydłem lub środkiem dezynfekującym.

Kluczowa jest dokładna dezynfekcja rany i oczyszczenie jej z zanieczyszczeń, a w razie wystąpienia także z martwej tkanki. W tym celu należy stosować dostępne na rynku produkty antyseptyczne. Rany nie powinno czyścić się wodą z kranu ani wodą utlenioną, ponieważ mogą one toksycznie wpływać na tkanki.

Należy pamiętać także, że nadmierna ekspozycja na promieniowanie słoneczne znacząco zwiększa ryzyko infekcji, oraz może opóźniać gojenie rany.

Zakażenie rany jest bardzo uciążliwe i wymaga opieki lekarskiej, a także włączenia odpowiedniego leczenia, w tym antybiotyku ogólnoustrojowego. Zachowanie podstawowych zasad higieny i stosowanie właściwych środków antyseptycznych znacząco zwiększa szanse na uniknięcie infekcji bakteryjnych i przyspieszy proces gojenia rany.

Partnerzy